Waar ben je naar op zoek?

Wat is stalking en wat kan Veilig Thuis daarin betekenen?

Stalking is iemand bewust stelselmatig lastigvallen, waardoor die persoon zich niet meer veilig voelt. Het gaat vaak om onzichtbare en moeilijk te vatten terreur en het is een opeenstapeling van op zichzelf niet altijd strafbare gedragingen. Bij Veilig Thuis Utrecht kun je terecht als er sprake is van stalking in de relationele sfeer, bijvoorbeeld tussen ex-partners. Je kunt hier niet terecht voor andere stalkingszaken zoals een BN’er die gestalkt wordt door een fan of een ontslagen medewerker die zijn baas stalkt. Zij kunnen bij de politie terecht.

Over stalking in de relationele sfeer ga ik in gesprek met Tom de Weerd van Veilig Thuis Utrecht. Hij werkt bij het crisisteam en is betrokken bij zaken waarin mogelijk sprake is van stalking.

De overtuiging rechtvaardigt het gedrag
Tom: “Ik krijg wekelijks verschillende stalkingszaken binnen. Kenmerkend in dit soort situaties is dat de stalker zich niet over de beëindigde relatie heen kan zetten en weigert de breuk te accepteren. De stalker ervaart gevoelens van woede. Zijn[1] gedragingen kunnen worden beschouwd als een mix van poging tot verzoening en wraak. In het hoofd van de stalker is de relatie nooit voorbij en dit wil hij duidelijk maken aan het slachtoffer. Typische kenmerken van een stalker zijn grote jaloersheid, bezitterigheid en een overdreven afhankelijkheid van de ander. Hij heeft hele negatieve gevoelens over het slachtoffer en is ervan overtuigd dat het slachtoffer hem onrecht heeft aangedaan. Deze overtuiging is zo sterkt dat dit het gedrag rechtvaardigt.”

Jaarlijks krijgt Veilig Thuis Utrecht honderden meldingen van stalking binnen. In 2019 waren dat er 349, in 2020 425 en tot en met september 2021 297. De meeste meldingen komen binnen via de politie. Het aantal adviesvragen stijgt: van 117 in 2020 naar 125 tot en met september 2021. Tom: “Een verklaring zou kunnen zijn dat er in de media steeds meer aandacht is voor stalking. Het wordt de dader bovendien steeds makkelijker gemaakt om te stalken, via social media of whatsapp bijvoorbeeld. Samen met de politie, het openbaar ministerie en de hulpverleners zetten we in op hulp aan het slachtoffer, maar ook aan de dader. Stalkers zijn moeilijk te motiveren om kritisch naar hun eigen handelen te kijken, omdat ze vinden dat ze in hun recht staan. Dit maakt het stoppen van stalking erg moeilijk. Door te praten over hoe de relatie was en waar het verkeerd is gegaan, ontstaat soms inzicht waardoor de dader stopt. Het merendeel van de daders stopt echter pas na een strafrechtelijke interventie.

Oproep aan slachtoffers: ga ieder contactmoment uit de weg
Slachtoffers durven uit angst dat de dader nog bozer wordt meestal niet met anderen te praten over hun probleem. Ze houden liever nog een lijntje met hun stalker. Dat voelt veiliger. Alsof ze hem zo onder controle hebben. Het is echter cruciaal om de stalker zo snel mogelijk te stoppen. Want hoe langer de stalking duurt, hoe intenser het vaak wordt. Het advies van Tom aan slachtoffers is om iedere vorm van contact uit de weg te gaan. Tom: “Of het nu een positief of negatief contactmoment is, de dader maakt daar geen onderscheid in. Ieder contact is een beloning. Zelfs als je de dader uitscheldt is dat een beloning omdat je als slachtoffer de moeite neemt om het contact aan te gaan. Stalkers zijn enorm vindingrijk in hun pogingen contact te krijgen met een slachtoffer. Zo kan een stalker dreigen met zelfmoord in de hoop dat een slachtoffer dan toch contact opneemt.”

Verwar complexe echtscheiding niet met stalking
Voor hulpverleners heeft Tom ook advies: “Bij wat een complexe echtscheiding lijkt te zijn, zetten hulpverleners in op ouderschapsbemiddeling als er kinderen betrokken zijn. Wanneer het om stalking gaat, werkt ouderschapsbemiddeling juist averechts. Je kunt stalking in echtscheiding herkennen doordat de ene ouder voortdurend contact zoekt over de kinderen of andere zaken en de andere ouder alleen aan het afhouden is. Het kan heel lastig zijn dit onderscheid te maken. Het is echter wel cruciaal omdat bij vechtscheiding wordt ingezet op mediation terwijl dit bij stalking uit den boze is. Dus als je twijfelt over een gezinssituatie, neem contact met ons op. Samen onderzoeken we of een ouder handelt vanuit zijn ouderrol, en daarbij horend verantwoordelijkheidsgevoel voor de kinderen, of als afgewezen partner. Hoe eerder hoe beter.”

Wat gebeurt er als je belt met Veilig Thuis?
Als mensen bellen over zichzelf of een ander kunnen we de signalen van stalking in kaart brengen. Het is belangrijk om goed zicht te hebben op hoe het stalken is ontstaan, wat er wanneer is gebeurd, hoe het slachtoffer daarop heeft gereageerd, of de stalker het slachtoffer alleen via social media benadert of ook fysiek, of er sprake is van geweld etc. Op basis van deze signalen kan Veilig Thuis de mate van ongerustheid beoordelen en in overleg met de beller vervolgacties uitzetten. Samen bekijken we wat het beste is. Bel 0800-2000 voor advies.

Kijk voor meer informatie over stalking op onze website.

Mirjam de Graaf

Team Communicatie

[1] Vanwege de leesbaarheid van de tekst, noemen we de stalker een ‘hij’ dit kan echter ook een vrouw zijn

Sluit site