Waar ben je naar op zoek?

Praten met kinderen: hoe doe je dat?

In het kader van de Week tegen Kindermishandeling, die van 16 tot 22 november plaatsvond, interviewden we Irene Teerink van het Expertisecentrum over Praten met kinderen: hoe doe je dat?

Irene Teerink van het Expertisecentrum werkt al ruim vijftien jaar voor Samen Veilig Midden-Nederland. Ze traint zowel haar collega’s als externe professionals over onder andere omgaan met kindermishandeling. Het gaat dan om signalen te leren duiden, te bespreken en hiernaar te handelen.

Welke tips heb je voor professionals als het gaat over kindermishandeling?
Irene: “Ik wou dat ik basisregels mee kon geven aan iedereen. Zo van ‘als je nu dit doet, dan heeft het kind vertrouwen in je en gaat hij of zij praten’. Maar zo werkt het niet. Per leeftijd, per situatie en per kind is eigenlijk een specifieke aanpak nodig. Het is wel belangrijk om in ieder geval iets te doen als je vermoedens hebt van verwaarlozing of mishandeling bij kinderen. Kom altijd in actie.”

Kom in actie, wat houdt dat in?
“Het belangrijkste is om vragen te stellen aan het kind. Bijvoorbeeld tijdens een activiteit. Het werkt meestal niet om een afspraak te maken of om even te gaan zitten. Dan schiet de stress bij het kind omhoog. Hou het binnen de window of tolerance. Dat is de zone waarbinnen iemand stress goed aan kan. Zolang de stress binnen dit raam blijft, is er niets aan de hand en functioneert iemand goed. Loopt de stress te hoog op of duurt het te lang, dan schiet de stress buiten het raam. Bij kinderen gebeurt dat makkelijker als er geen volwassene is die ze kalmeert. Dat is het tweede belangrijke punt. Zorg ervoor dat het kind je vertrouwt en neem daar ook de tijd voor. En weet ook dat als een kind echt niet wil praten, forceren geen zin heeft.”

En als een kind gaat praten, waar moet je dan op letten?
“Soms vertellen kinderen spontaan iets over de onveilige situatie waar ze in zitten. Disclosure noemen we dat. Maar het kan ook zijn dat de tijd die jij in het kind hebt gestopt, pas na verloop van tijd zijn vruchten afwerpt en dat er alsnog antwoorden komen op de vragen die je stelt. In beide gevallen zijn dan vragen belangrijk als ‘Wil je dat het stopt?’ Want als het antwoord ‘ja’ is, kun je met het kind gaan praten over wat de mogelijkheden zijn. Vaak kun je het niet in je eentje stoppen. Dat moet het kind horen van jou. Als het kind heftig reageert op het betrekken van anderen, kun je natuurlijk vragen ‘Waar ben je bang voor als ik het vertel?’. Het gaat erom dat je echt goed luistert en niet interpreteert, maar door blijft vragen. En wat vooral heel belangrijk is, dat het kind van jou hoort dat het niet zijn of haar schuld is.”

Zijn er ook dingen die je niet moet doen?
“Wat je niet mag doen is beloven dat je het niet doorvertelt. Dat kan namelijk niet altijd en doe je dit wel, dan heb je het vertrouwen voorgoed beschadigd als je die belofte wel hebt gedaan.”

Ik kan me voorstellen dat het voor professionals vervolgens lastig is om het te bespreken met ouders. Kun je daar nog iets over zeggen?
“Veel professionals hebben inderdaad te maken met handelingsverlegenheid. Ze twijfelen of ze het wel goed zien of zijn bang voor de gevolgen als ze het bespreekbaar maken. Leerkrachten bijvoorbeeld willen de band met ouders goed houden en zijn bang ouders te beschuldigen. Het is daarom cruciaal zo vroeg mogelijkheid de zorgelijke signalen rondom een kind, hoe klein ze ook zijn, bespreekbaar te maken met de ouders of het kind zelf. Een open en gelijkwaardig gesprek over wat je als leerkracht merkt aan het gedrag van het kind, kan veel spanning en misverstanden voorkomen. Het gesprek zou moeten gaan over datgene wat afwijkt van het gedrag van het kind op school en of de ouders deze verandering thuis ook hebben gemerkt. Het is van belang om het gesprek te onderbouwen met concrete feiten over het gedrag van het kind die zichtbaar zijn. Zo kun je in een vroeg stadium voorkomen dat de situatie escaleert. Je kunt natuurlijk ook altijd het lokale team van de gemeente betrekken of advies vragen aan Veilig Thuis over hoe je in gesprek gaat met ouders. Of je kunt natuurlijk een training volgen bij ons Expertisecentrum!”

Tips van Irene samengevat:

– Luister oprecht
– Geef geen oordeel
– Benoem dat het niet de schuld van het kind is
– Doe niets overhaast
– Vraag het kind wat het wil en dat je niets zult doen zonder dat hij of zij er weet van heeft
– Geef het kind zo veel mogelijk regie
– Wees eerlijk
– Maak het gesprek zo dat het kind kan ontspannen

Mirjam de Graaf
Team Communicatie


Expertisecentrum
Het Expertisecentrum heeft een uitgebreid aanbod aan deskundigheidsbevordering om jouw kennis te vergroten en vaardigheden te oefenen. Kijk op onze website welk aanbod dat is. Je kunt ze ook mailen of bellen: expertisecentrum@samen-veilig.nl of [030] 242 78 19.

Sluit site